Oude Bomen vanuit Zutphen bekeken

Old trees in the Netherlands and Europe

Krasse knarren en een jeugdige gigant in BelgiŽ


De dikke eik van Liernu nabij Namen

Helaas heb ik nauwelijks foto's van bomen in BelgiŽ. Een Belgische boom die echter niet mag ontbreken is de eik van Liernu, vermoedelijk de oudste maar zeker de dikste boom van ons zuiderbuurland Ťn van de Benelux !

Le Gros-Chene de Liernu

In Liernu, een klein dorpje in Wallonie ten noorden van Namen, staat zomaar aan de straat achter de kerk, een geweldig dikke Zomereik. Het is de beroemdste boom van Belgie, geheten "Le Gros-Chene de Liernu". De eik heeft een stam van indrukwekkende afmetingen: op 1,5 m hoogte is de omtrek 995 cm, op 1,3 m hoogte 10,41 m, op 1 m hoogte 11 m en bij de bodem 14,65 m (recente metingen van Jeroen Pater en Tim Bekaert). De kroon is nog zeer gezond en vol van blad: de boom is 19 m hoog en de kroon 20 m breed. De eik is dusdanig vitaal dat hij nog jaarlijks eikels produceert.
De eik stamt volgens locale overlevering uit de donkere Middeleeuwen, uit de periode tussen Karel de Grote en de tiende eeuw en zou dus meer dan duizend jaar oud zijn. Erg waarschijnlijk lijkt me dit niet, ik vermoed dat 600 ŗ 700 jaar dichter bij de waarheid komt, maar oud is de boom zeker !
Aan het eind van de Middeleeuwen hebben de locale heren volgens populair geloof in de schaduw van deze eik recht gesproken.


                                                                                 foto Tim Bekaert

De stam is al eeuwenlang hol: in 1838 heeft de pastoor er een beeld van de heilige Antonius in laten plaatsen, dat in 1970 is gestolen. Ter bescherming tegen vandalisme heeft men in 1898 een lelijk ijzeren hek om de boom gezet, dat nog altijd dienst doet. In 1999 is het zelfs geheel gerestaureerd : men wist blijkbaar geen mooiere oplossing te bedenken.
In 1978 is een Broederschap van de Dikke-Eik van Liernu opgericht ter bescherming van de eik. Men is bovendien een verbond aangegaan met de Kapel-eik van Allouville-Bellefosse in Normandie, Frankrijk en met de Chene-des-Bosses uit Chatillon in de Zwitserse Jura, de dikste en misschien oudste eik van Zwitserland.

De Duizendjarige Eik van Lummen

Een eik die eveneens een zekere roem geniet staat in Vlaanderen, provincie Limburg, bij het dorp Lummen, iets ten noordwesten van Hasselt. Men noemt hem de soms de Heilige eik en vaker nog Duizendjarige eik, maar dat lijkt me gezien de stamomvang van 6,3 meter een overschatting. Op een lokale website wordt zelfs gesproken over 1700 jaar. Onder de eik zou sedert Karolingische tijden recht zijn gesproken volgens het Frankische gebruik. De stam is totaal hol: aan de andere zijde is een grote tak afgescheurd en zit een fors gat. Dat op deze locatie vanaf Frankische tijden recht is gesproken is goed mogelijk. Met name in Duitsland zijn veel gerechtsbomen, veelal linden of eiken, waar vanaf middeleeuwse tijden recht werd gesproken. Men spreekt daar bijvoorbeeld van Fem - Eiche en Mahl - Linde, beide namen wijzen op de rechtspraak. De eik van Lummen schijnt tot het eind van de 17e eeuw nog een rol te hebben gespeeld bij de uitvoering van straffen: heksen zouden naar de boom zijn geleid voor de uitvoering van hun straf. De plek staat bekend als "Het Verbrand", wat wijst op de brandstapels waar veroordeelden hier aan hun triest einde kwamen.
Vanwege de niet uitzonderlijk grote stamomvang ben ik geneigd de leeftijd van deze eik eerder rond de 400 of eventueel 500 jaar dan 1000 jaar te schatten. Deze eik zou ook een opvolger van een oudere gerechts-eik op deze locatie kunnen zijn.

Le chÍne du Duc Prosper in Enghien


                                                                                   foto Tim Bekaert

Andere indrukwekkende Belgische zomereiken zijn te vinden in het kasteelpark van Enghien (Edingen), een plaatsje ten zuidwesten van Brussel. Bovenstaande eik draagt de naam: "Le chÍne du Duc Prosper", naar hertog Prosper d'Arenberg, die het kasteelpark begin de 17e eeuw (van 1630 tot 1665) liet aanleggen.


                                                                                      foto Tim Bekaert

De eik combineert een massieve stam (omtrek op 1,3 m: 702 cm) aan een forse hoogte van 31,5 m. De gave stam behoudt een grote diameter over de volle lengte van 14 m tot hij splitst in enkele grote takken. Daarmee is het mogelijk de meest volumineuze eik van de Benelux: de stam heeft een volume van Ī 40 m3, inclusief de takken zal de eik zeker 50 m3 houtvolume bevatten. Daarmee zal het ťťn van de grootste loofbomen zijn; wellicht dat een enkele plataan en populier ook zover komen. 
De eik staat op vruchtbare, lemige bodem en zal relatief snel gegroeid zijn. Toch is het waarschijnlijk dat hij stamt uit de aanlegperiode en nu rond de 350 jaren telt. 

De eik van hertog Prosper is niet erg bekend. De vele jonge takken die vanuit de lange, doorgaande stam ontspringen, wijzen erop dat de eik vroeger in een bosstand heeft gestaan en later is vrijgesteld.


                                                                                foto Tim Bekaert


                                                                             foto Tim Bekaert

Tim Bekaert, West Vlaams bomenliefhebber, die mij deze foto's stuurde, poseert hier als een kabouter op de wortelaanzet van de eik.

In Enghien staan meer dikke eiken, bovenstaand exemplaar aan de golfbaan is weliswaar iets minder hoog, maar nog wat dikker, met een omtrek van 761 cm. 

De grootste boom van de Benelux!


                                                                                                                                                  Foto Nardo Kaandorp

We zien hier drie vrolijke boomfanaten bij een echte reus onder de Belgische bomen: van links naar rechts Nardo Kaandorp uit Geldrop, Tim Bekaert uit Kortrijk en Han van Meegeren uit Goirle. 

De dikste mammoetboom van BelgiŽ en de Benelux groeit in Esneux, een plaatsje iets ten zuiden van Luik, nabij de zij-ingang van het kasteel "Domaine du Rond ChÍne" op een bebost plateau nabij de Ourthe. De boom is in 1891 geplant en heeft inmiddels een omtrek op 1,3 m hoogte van 925 cm en  van 890 cm op 1,5 m hoogte. Daarmee is het nu al ťťn van de dikste bomen in BelgiŽ en de Benelux. 
Bovendien is deze boom 36 meter hoog. Door de combinatie en doordat de stam ook hogerop nog een zeer forse omvang bezit, is het waarschijnlijk ook de meest volumineuze boom van de Benelux: Tim Bekaert heeft het volume berekend op 96 m3. Het volume van de dikste boom van de Benelux, bovenstaande eik van Liernu, is waarschijnlijk niet groter dan 50 m3. 



                                                                                           Foto Nardo Kaandorp

De formidabele afmeting van de Sequoia van Esneux is op deze foto goed te zien. Waarschijnlijk zal de Sequoia van Esneux binnen 25 jaar de eik van Liernu en alle andere dikke bomen van de Benelux achter zich laten. Hij groeit nog snel, de omtrek neemt toe met 6 cm per jaar, terwijl de zeker zes maal zo oude eik het met 1 cm per jaar rustig aan doet.  
Sequoia's kunnen in het gebied van origine enkele millennia oud worden. Of ze het in ons klimaat ook zo lang volhouden is moeilijk te voorspellen. Mocht deze Belgische reus het groeitempo van de afgelopen eeuw volhouden en de mens hem dit niet misgunnen, dan kan hij over 1400 jaar een zelfde afmeting bereiken als zijn oudere broer in CaliforniŽ, de General Sherman Tree, nu de grootste boom op aarde. 

Zie ook pagina's over deze bomen op de website van Tim Bekaert over mammoetbomen en op de Website van Han van Meegeren over Brabantse en Belgische bomen. 


Home Nederlandse Versie

Home English Version

Inhoudsopgave van deze website met links naar vele andere pagina's op deze website

Links naar andere websites over bomen en Literatuur over bomen.

Bomenstichting Zutphen e.o.


Deze website is gemaakt door Jeroen Philippona, met dank aan Jeroen Pater.

U kunt mij e-mailen op jphilippona@hetnet.nl